BỆNH GLOCOM – NHẬN DIỆN SỚM, PHÁT HIỆN KỊP THỜI, ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ

BỆNH GLOCOM – NHẬN DIỆN SỚM, PHÁT HIỆN KỊP THỜI, ĐIỀU TRỊ HIỆU QUẢ

Hưởng ứng Tuần lễ Glôcôm thế giới – từ ngày 8 đến ngày 14 tháng 3 năm 2026

Glôcôm (glaucoma) là một trong những bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm nhất, được ví như “kẻ cắp thị lực thầm lặng” bởi diễn tiến âm thầm, tiến triển tăng dần và có thể dẫn tới mù lòa vĩnh viễn nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đây là một bệnh lý được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Ngành Nhãn khoa đặc biệt quan tâm với các chiến dịch nâng cao nhận thức mỗi năm, trong đó có Tuần lễ Glôcôm Thế giới (World Glaucoma Week) diễn ra vào tháng 3 hằng năm.

Tại Việt Nam và thế giới, glôcôm là nguyên nhân đứng thứ hai gây mù lòa không hồi phục sau đục thể thủy tinh, ảnh hưởng tới hàng chục triệu người, và hơn một nửa trong số đó không biết mình mắc bệnh ở giai đoạn đầu vì thiếu triệu chứng rõ rệt.

1.Glôcôm là gì? – Hiểu đúng để phát hiện sớm

Glôcôm không phải là một bệnh đơn lẻ mà là tập hợp các rối loạn mắt chung đặc trưng bởi tổn thương thần kinh thị giác có liên quan với tăng nhãn áp (áp lực nội nhãn). Áp lực nhãn cầu cao kéo dài có thể làm tổn thương các sợi thần kinh thị giác, từ đó gây mất thị lực.

Điểm đáng lưu ý:

• Tổn thương thần kinh thị giác là không hồi phục.
• Giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ rệt.
• Mất thị lực từ từ, bắt đầu ở thị trường ngoại vi, nên người bệnh thường không nhận ra cho tới khi bệnh đã tiến triển nặng.

Có nhiều dạng glôcôm, trong đó:

• Glôcôm góc mở nguyên phát: nguy cơ phổ biến nhất; tiến triển âm thầm, không đau.
• Glôcôm góc đóng: tiến triển nhanh hơn, đôi khi có triệu chứng đau nhức, đỏ mắt, nhìn quầng sáng quanh đèn.
• Các dạng khác như thứ phát do chấn thương, viêm, rối loạn mạch máu tại mắt.
• 2. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chính của glôcôm liên quan tới rối loạn cân bằng giữa sản xuất và thoát dịch thủy dịch trong mắt, dẫn tới tăng nhãn áp. Khi nhãn áp kéo dài ở mức cao hơn giới hạn chịu đựng của thần kinh thị giác, tổn thương sẽ xảy ra.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc glôcôm:

• Tuổi > 40: nguy cơ tăng theo độ tuổi.
• Tiền sử gia đình có glôcôm.
• Tăng nhãn áp.
• Bệnh lý tổng quát như tiểu đường, tăng huyết áp.
• Cận hoặc viễn thị cao.
• Sử dụng corticoid kéo dài.
• Chấn thương mắt trước đó.

Hiểu rõ các yếu tố này giúp người dân và bác sĩ chủ động trong việc khám sàng lọc sớm.

3.Triệu chứng thường gặp – Khi nào cần đi khám?

Glôcôm rất thường không gây đau ở giai đoạn sớm, và người bệnh có thể không nhận biết thị lực đang giảm. Tuy nhiên, khi bệnh tiến triển, các dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Giảm thị lực ngoại vi dần dần.
• Nhìn mờ, đặc biệt khi ánh sáng yếu.
• Nhìn thấy quầng sáng xung quanh đèn.
• Đỏ mắt, đau nhức hoặc nhức đầu (đặc biệt ở glôcôm góc đóng).
• Tăng nhãn áp cấp tính: đau dữ dội, buồn nôn hoặc nôn, mờ mắt đột ngột – cần cấp cứu ngay.

Khám mắt định kỳ đặc biệt quan trọng khi có các triệu chứng trên, hoặc người có yếu tố nguy cơ.

4.Chẩn đoán glôcôm – Tầm soát sớm giúp ngăn mất thị lực

Không có xét nghiệm đơn lẻ để chẩn đoán glôcôm. Các bước thăm khám chuyên khoa bao gồm:

• Đo nhãn áp: đánh giá áp lực nội nhãn.
• Đánh giá thị trường (perimetry): kiểm tra vùng nhìn, phát hiện mất thị lực ngoại biên sớm.
• Khám đáy mắt: xác định mức độ tổn thương dây thần kinh thị giác.
• Đo cấu trúc góc tiền phòng bằng phương pháp soi trên sinh hiển vi và kính chuyên dụng.

Việc kiểm tra kỹ lưỡng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp sẽ giúp phát hiện sớm trước khi bệnh tiến triển nặng.

5.Điều trị glôcôm – Bảo tồn thị lực hiệu quả

Hiện nay bệnh glôcôm không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng kiểm soát nhãn áp càng sớm càng tốt sẽ hạn chế tổn thương và bảo tồn thị lực lâu dài. Các phương pháp điều trị bao gồm:

✔ Điều trị bằng thuốc

• Thuốc nhỏ mắt giúp giảm sản xuất dịch thủy dịch hoặc tăng thoát dịch.
• Cần tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn và hướng dẫn bác sĩ.

✔ Điều trị bằng laser

• Laser mống mắt chu biên, vùng bè (đối với glôcôm góc mở) giúp tăng độ thông thoát dịch.

✔ Điều trị bằng phẫu thuật

• Khi thuốc và laser không kiểm soát đủ nhãn áp, phẫu thuật là lựa chọn cần thiết.
• Kỹ thuật mổ cắt bè (trabeculectomy) là một trong những phương pháp hiệu quả nhất hiện nay, giúp tạo đường thoát dịch mới, hạ áp lực nội nhãn một cách bền vững.

Tại Bệnh viện Mắt Thái Nguyên, với đội ngũ bác sĩ chuyên sâu, trang thiết bị hiện đại, có đủ điều kiện thực hiện các kỹ thuật trên, đem lại kết quả khả quan và cải thiện chất lượng thị lực lâu dài.

6.Phòng ngừa và vai trò của khám sàng lọc

Không có cách nào hoàn toàn ngăn ngừa glôcôm, nhưng:

• Khám mắt định kỳ mỗi 12–24 tháng nếu >40 tuổi.
• Với người có yếu tố nguy cơ cao, cần khám sớm hơn và thường xuyên hơn.
• Báo ngay cho bác sĩ nếu có dấu hiệu thay đổi thị lực.

Khám sàng lọc giúp phát hiện glôcôm ở giai đoạn chưa có triệu chứng rõ rệt, và cho phép can thiệp sớm ngay khi cần thiết.

7. Chương trình khám glôcôm tại Bệnh viện Mắt Thái Nguyên – Hướng đến cộng đồng

Nhân Tuần lễ Glôcôm Thế giới – từ ngày 8 đến ngày 14 tháng 3 năm 2026, Bệnh viện Mắt Thái Nguyên tổ chức chương trình:

🔹 Khám sàng lọc glôcôm cho người dân có yếu tố nguy cơ.

🔹 Đo nhiều chỉ số nhãn khoa quan trọng: nhãn áp, thị trường, góc tiền phòng, thị lực…

🔹 Tư vấn điều trị, theo dõi định kỳ và lập kế hoạch điều trị cá thể hóa.

🔹 Hỗ trợ điều trị bằng thuốc, laser hoặc phẫu thuật khi cần thiết

💠 Với đội ngũ chuyên gia nhãn khoa giàu kinh nghiệm, trang thiết bị hiện đại, bệnh viện cung cấp:

✔ Phương pháp chẩn đoán chính xác

✔ Phác đồ điều trị phù hợp nhất

✔ Theo dõi hậu phẫu chu đáo và an toàn

✔ Hỗ trợ tâm lý cho người bệnh

👉 Đây là cơ hội để mỗi người quan tâm hơn tới sức khỏe mắt của bản thân và gia đình.

8.Kết luận

Glôcôm không còn là “kẻ cắp thị lực” nếu chúng ta:

✅ Nhận biết sớm

✅ Khám mắt định kỳ

✅ Điều trị kịp thời

✅ Tham gia các chương trình sàng lọc cộng đồng

Hãy đặt lịch khám ngay tại Bệnh viện Mắt Thái Nguyên – nơi bạn được chăm sóc bởi đội ngũ chuyên khoa nhãn khoa tận tâm, giàu kinh nghiệm, và có đầy đủ năng lực trong chẩn đoán, điều trị glôcôm bằng các kỹ thuật hiện đại.

Trong Tuần lễ Glôcôm Thế giới 2026, hãy cùng nhau “Cùng chung tay vì một thế giới không còn bệnh Glôcôm”./.

Ts.Bs. Lê Hoàng Thắng – Phòng KHTHCĐT